Sözlük
Mücbir sebep
Kısaca
Mücbir sebep, bir tarafın makul kontrolü dışındaki doğal afet, savaş veya resmi karar gibi olayların edimin ifasını imkânsız veya aşırı güç hale getirdiği durumda ifayı erteleyen veya sorumluluktan kurtaran sözleşme hükmüdür. Madde olayları, gereken bildirimi ve tarafın ne zaman fesih yapabileceğini belirler.
Yazan: Pactinel editorial team22 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirildi
Common law sistemlerinde mücbir sebep sözleşmenin ürünüdür; bu yüzden maddenin ifadesi belirleyicidir. Medeni hukuk sistemlerinde benzer bir kurum kanundan da doğabilir, ancak sözleşme çoğu zaman kendi ayrıntılarını ekler. Türk hukukunda ayrıca Türk Borçlar Kanunu'nun ifa imkânsızlığı ve aşırı ifa güçlüğü hükümleri değerlendirilmelidir.
Madde genellikle neleri kapsar
- Sayılan olaylar: doğal afet, savaş, terör, salgın, grev, resmi emir.
- Ölçüt: makul kontrolün dışında, önlenemeyen veya hafifletilemeyen olay.
- Bildirim: etkilenen taraf diğerine, çoğu zaman belirli gün içinde, derhal bildirimde bulunmalıdır.
- Etki: ifa, olayın süresi boyunca askıya alınır.
- Azami süre: olay belirli bir süre, örneğin 90 gün, devam ederse taraflardan biri feshedebilir.
Örnek madde
"Hiçbir taraf, makul kontrolü dışındaki bir olayın neden olduğu gecikmeden sorumlu değildir; ancak diğer tarafa beş iş günü içinde bildirimde bulunması ve ifaya dönmek için makul çaba göstermesi gerekir. Olay 60 günden uzun sürerse taraflardan biri yazılı bildirimle feshedebilir."
Kontrol edilecek noktalar
- Madde ödeme yükümlülüklerini kapsam dışı bırakıyor mu? Çoğu zaman bırakmaz.
- Tedarik zinciri aksamaları veya siber saldırılar sayılmış mı?
- Bildirim, korumadan yararlanmanın şartı mı?
Geç bildirim korumayı kaybettirebilir. Bkz. sorumluluk sınırı ve haklı nedenle fesih.
Bu içerik genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.