Sözlük
Tavan ve taban
Kısaca
Tavan ve taban, endekse bağlı bir sözleşme fiyatının tek bir uyarlama döneminde ne kadar değişebileceğine getirilen sınırlardır. Tavan azami artışı, taban asgari değişimi belirler; taban çoğu zaman sıfırdır ve fiyat hiç düşmez. İkisi birlikte endeksin fiyat üzerindeki etkisini sınırlar. Tavan ve tabanın yıllık mı kümülatif mi olduğu madde metninde açık olmalıdır.
Yazan: Pactinel editorial team22 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirildi
Endekse bağlı fiyatlama her iki tarafı da endeksin hareketine açık bırakır. Tavan ve taban bu riski yönetir.
- Tavan: izin verilen en yüksek artış oranı, örneğin yılda yüzde 5.
- Taban: izin verilen en düşük değişim, çoğunlukla yüzde 0 veya yüzde 2.
- Koridor: tavan ve tabanın birlikte kullanımı.
Örnek
Yıllık ücret 100.000 TL. Madde: "TÜFE değişimi kadar artar; tavan yüzde 5, taban yüzde 2."
| TÜFE değişimi | Uygulanan artış | Yeni ücret |
|---|---|---|
| Yüzde 1 | Yüzde 2 (taban) | 102.000 TL |
| Yüzde 3,4 | Yüzde 3,4 | 103.400 TL |
| Yüzde 8 | Yüzde 5 (tavan) | 105.000 TL |
Rakamlar yalnızca hesabı göstermek içindir.
Netleştirilecek sorular
- Tavan yıllık mı, yoksa sözleşme süresince kümülatif mi?
- Uygulanmayan artış sonraki döneme aktarılır mı ("telafi"), yoksa kaybolur mu?
- Yüzde 0 taban, endeks negatif olduğunda fiyatın asla düşmeyeceği anlamına mı gelir?
- Tavan yüzde oranına mı, mutlak tutara mı uygulanır?
Aktarılan artışlar fatura uyuşmazlıklarının sık görülen nedenidir; artışı uygulamadan önce ifadeyi doğrulayın.
Bkz. fiyat artış maddesi ve endeksleme.
Bu içerik genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.